ABD, AB ve Birleşik Krallık'ta kamu malı

FrankensteinMary Shelley, 1818

Mary Shelley'nin romanı serbest. Düz kafa da boyundaki cıvatalar da romanda yok: bunlar bir stüdyonun tasarımı.

İlk yayın
1818
Yazarın ölümü
1851
Özgün dil
İngilizce
Uyarlamama başlaÖzgün metinler

Telif durumu

Telif hakkı her ülkede farklı bir tarihte sona erer. Bu eserin, en çok yayın yapılan üç bölgedeki durumu şöyle.
NeredeDurum
ABDKamu malı. İlk yayın 1818, yani 1931 öncesi: bu döneme ait eserler için ABD'deki 95 yıllık süre dolmuştur.
Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık1 Ocak 1922 tarihinden beri kamu malı. Mary Shelley için ölüm yılı 1851; koruma süresi ölüm yılının sonundan itibaren 70 yıldır.
Diğer ülkelerÇoğu ülke bir eseri yazarın ölümünden sonra 50 ila 100 yıl korur; bazılarında geçiş kuralları vardır. Türkiye'de süre yazarın ölümünden itibaren 70 yıldır (5846 sayılı FSEK m. 27), bu yüzden eser Türkiye'de de serbesttir. Belirli bir ülkede yayınlıyor ya da satıyorsanız o ülkenin yasasını kontrol edin.

Durum, hukuk rehberimizde listelenen kaynaklara göre 26 Ekim 2026 tarihinde kontrol edildi.

Bir kutup seferinde Kaptan Walton, ölmek üzere olan bir adamı, Victor Frankenstein'ı gemisine alır. Victor, cansız maddeden bir varlık yapıp ona nasıl can verdiğini, sonra da ondan nasıl kaçtığını anlatır. Herkesin dışladığı yaratık gizlice konuşmayı ve okumayı öğrenir, ardından Victor'un ailesine saldırır; ta ki yaratıcı ile yaratılan buzullara kadar birbirini kovalayana dek.

Serbestçe kullanılabilir

  • Romanın iki versiyonu: 1818 ilk baskısı ve 1831 gözden geçirilmiş metni.
  • Shelley'nin yaratığı: yaklaşık iki buçuk metre boyunda, kasları ve damarları zar zor örten sarı bir deri, dalgalı siyah saçlar, beyaz dişler, sulu gözler ve düz siyah dudaklar. Konuşması akıcıdır, çok okumuştur.
  • Çerçeve öykü (Walton'ın mektupları), Victor, Elizabeth, Henry Clerval, Justine ve mekânlar: Cenevre, Ingolstadt, Orkney Adaları, Kuzey Kutbu.
  • Her türlü yeniden yorum: yaratığın bakış açısı, modern bir laboratuvar, bir dizi, ticari bir yayın.

Dikkat edilmesi gerekenler

  • Düz tepeli kafa, boyundaki cıvatalar ve Boris Karloff'un makyajı Universal'ın 1931 filminden gelir. 1931 tarihli bir film ABD'de en geç 31 Aralık 2026'ya kadar korunabilir; Frankenstein'ın Gelini (1935) gibi devam filmleri daha uzun süre korunur. Stüdyoların karakter görselleri üzerinde markaları da olabilir.
  • Kambur yardımcı Igor ve "Yaşıyor!" repliği romandan değil filmlerden gelir.
  • Notlu, önsözlü ya da yeni çeviriyle yayımlanan son baskılar korunur. 1818 ya da 1831 metnini kullanın.
  • Yapay zekâ modelleri varsayılan olarak film canavarına döner. Sanat yönetimine Shelley'nin tarifini koyun ve cıvatalara geri dönen kareleri reddedin.

Tüm kurallar, dayandıkları yasalar ve mahkeme kararlarıyla birlikte kamu malı eserleri uyarlama rehberimiz içinde.

Bir uyarlama fikri

Yaratığın ormandaki yılı: adı olmayan bir varlık, onu asla görmemesi gereken bir aileyi izleyerek dili öğrenir.

Biçim: Yaratığın kendi anlatısından (1831 metninin 11-16. bölümleri) uyarlanmış 15 dakikalık bir kısa film ya da iki taraftan anlatılan uzun metraj.

ScreenWeaver'da uyarlayın

Adımlar bugün ScreenWeaver'da nasıl çalışıyorsa öyle. Her adımın sonucunu siz okuyup düzenlersiniz ve her üretimi uygulamada kendiniz başlatırsınız.

  1. 1Metninizi seçin: 1818 baskısı daha ham, 1831 baskısı en çok okunanı. Aşağıdan indirin ve ScreenWeaver'ın ücretsiz okuduğu, metin katmanlı bir PDF olarak kaydedin.
  2. 2Bir film projesine ekleyin ve asistandan karakterleri ve mekânları isteyin. Yaratığı hikâye öğesinde filmlerin hatırasıyla değil, Shelley'nin sözleriyle tarif edin.
  3. 3Sanat yönetimini yazın: Alp fırtınaları, bir öğrencinin çatı katındaki laboratuvar, kutup buzulları. Kendi stil görselinizi ekleyin.
  4. 4Kısa film için yalnızca yaratığın anlatısındaki sahneleri, ardından her sahnenin çekimlerini isteyin.
  5. 5Kareleri Storyboard'da üretin ve her karede yaratığı kontrol edin, sonra klipleri Production'da üretin.

Bütün bir kitap nasıl sahnelere ve çekimlere dönüşür: romandan storyboard'a.

Özgün metinler

Frankenstein metnini yasal bir kaynaktan nereden bulabilirsiniz

Sorular

Frankenstein kamu malı mı?
Evet. Roman 1818'de yayımlandı, 1831'de gözden geçirildi; Mary Shelley 1851'de öldü. ABD'de, AB'de ve Birleşik Krallık'ta serbesttir.
Cıvatalı klasik yeşil canavarı kullanabilir miyim?
Bu tasarım kitaptan değil Universal filmlerinden gelir. ABD'de eski filmler yıl yıl telif dışına çıkar ama markalar ve sonraki devam filmleri hâlâ geçerli olabilir. Yaratığınızı romandan kurarsanız kontrol edecek bir şey kalmaz.
Frankenstein canavarın adı mı?
Hayır. Victor Frankenstein bilim insanıdır; yaratığın romanda adı yoktur. Yaratığa Frankenstein demek sonradan yayılmış bir alışkanlıktır.

Genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Telif hakkı, marka ve kişilik hakları ülkeye ve her projenin koşullarına bağlıdır. Ticari bir yayından önce hak zincirinizi bir avukata kontrol ettirin.

Uyarlanacak diğer eserler

Uyarlamanıza başlayın.

Frankenstein metnini içe aktarın, karakterleri ve mekânları oluşturun, sahneleri yazın ve çekimlere bölün. Screenwriter planı ücretsizdir.
Uyarlamama başla